گفت‌وگو با محمد لهراسبی‌نژاد، مدیرعامل «به‌سیما»:
«آی‌پی‌تی‌وی»ها اصلا استارت‌آپ نیستند!

چند سال پیش که زمزمه‌های راه‌اندازی اولین تلویزیون تعاملی شنیده می‌شد، اسم یک برند خاص نیز لابه‌لای خبرها آمد؛ «به‌سیما» که در حقیقت یکی از متقدمان این عرصه است؛ اما اکنون اگر به سایت رسمی‌ این شرکت مراجعه کنید، احتمالا از این‌که ماه‌ها آپدیت نشده است، متعجب می‌شوید. این به معنای تعطیلی به‌سیما نیست، بلکه این شرکت از چندی پیش، فعالیت خود را روی پلتفرم روبیکا منتقل کرده است. در‌این‌باره با محمد لهراسبی‌نژاد، مدیر عامل «به‌سیما»، گفت‌و‌گو کرده‌ایم. عجیب این‎جاست که او برخلاف سایر هم‌قطاران خود، هیچ انتقادی به صداوسیما در ماجرای صدور مجوز و نظارت ندارد و در مقابل قویا از این سازمان دفاع می‌کند و معتقد است کنترل و نظارت محتوای صوتی و تصویری طبق قانون اساسی بر عهده صداوسیماست، نه سازمان‌ها و ارگان‌های دیگر. نکته شایان توجه دیگر این‌که لهراسبی می‌گوید «آی‌پی‌تی‌وی»‌ها اصلا استارت‌آپ نیستند و در بیان دلیلش می‌گوید: چون سرمایه هنگفتی پشت این شرکت‌هاست و این با ماهیت تعریف استارت‌آپ در تضاد است. او می‌گوید هرکدام از این تلویزیون‌های تعاملی، کارشان را با حداقل صد میلیارد تومان سرمایه شروع کرده اند. تازه این سرمایه، مبلغ لازم برای مراحل اولیه است و بعد در مرحله تولید و تأمین محتوا، هزینه‌های هنگفت‌تری را باید متقبل شوند. می‌شود حدس زد اظهارات او چندان خوشایند سایر همکارانش نباشد؛ چون رقبای به‌سیما معمولا گلایه دارند که چرا به‌عنوان یک استارت‌آپ، نه‌تنها از آن‌ها حمایت نمی‌شود، بلکه بعضی نهادها چوب هم لای چرخشان می‌گذارند. با این تفسیر آقای لهراسبی‌نژاد، شکل قضیه کاملا عوض می‌شود. البته بگذریم از این‌که پیام‌رسان‌های داخلی نیز بالطبع استارت‌آپ نیستند؛ اما با انواع و اقسام حمایت‌های مادی و تجهیزاتی، هنوز هم نتوانسته‌اند تعداد معتنابهی مخاطب برای خودشان دست‌و‌پا کنند و با اشتهایی وصف‌ناپذیر، هر روز به فهرست مطالباتشان افزوده می‌شود.

 

مدیران تلویزیون‌های تعاملی معتقدند آن‌ها مسیر پرپیچ‌و‌خمی ‌را برای دریافت مجوز گذرانده‌‌اند. در زمینه نظارت بر محتوا نیز از سخت‌گیری‌ها و باریک‌بینی‌های ممیزی که شاید خیلی هم ضرورتی نداشته باشد، گلایه‌هایی دارند؛ آیا شما در دسته این ناراضی‌ها جای می‌گیرید؟

نظر من در‌این‌باره با دیگران متفاوت است؛ چون در این موضوع کاملا حق را به سازمان صداوسیما می‌دهم. همه اذعان دارند که اثرگذاری رسانه‌های دیداری و رادیو و تلویزیون بیشتر از سایر رسانه‌هاست. در این 63 سال؛ یعنی از زمانی که اولین شبکه رادیویی در ایران تأسیس شد تا زمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ‌ایران، همیشه متولی این حوزه مشخص بوده است. حتی در قانون اساسی ما نیز این تکلیف مشخص شده که رادیو و تلویزیون چه حق و حقوقی دارد و چطور باید بر این حوزه نظارت کند.

در سال‌های اخیر که فناوری و تکنولوژی توسعه پیدا کرده، شیوه سنتی دریافت شبکه‌های رادیو و تلویزیون به‌مرور به سمت شبکه‌های اینترنتی رفته است. در این شبکه‌های اینترنتی و استریم، ذاتا متولی‌های دیگری نیز مانند وزارت ارتباطات وجود دارد. در این‌جا باید این نکته را در نظر بگیریم که اگرچه بستر متعلق به وزارت ارتباطات است؛ اما محتوا مقوله‌ی دیگری است. ما یک سازمان تنظیم مقررات رادیویی داریم که قوانین ارتباطاتی را تنظیم می‌کند، ولی جای دیگری هم هست به نام صداوسیما که درباره‌ی مقررات صوت و تصویر تصمیم‌گیرنده است. بنابراین من با توجه به قانون اساسی و تجربه 60 سال اخیر، این موضوع را که سازمان صداوسیما باید تنظیم‌کننده‌‎ی مقررات باشد، کاملا به‌حق می‌دانم؛ کمااین‌که این سازمان به‌تازگی مجموعه‌ای به نام سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر ایجاد کرده و این مجموعه هم فعالیت خود را آغاز کرده است.

در مجموع زیرساخت، لایه‌ ارتباطات، لایه دسترسی و فنی بر عهده وزارت ارتباطات است و نظارت و مقررات محتوا بر عهده‌ی سازمان صداوسیما. این مسأله کاملا روشن است و نیازی به هیاهو ندارد. با پیشرفت تکنولوژی، ظرفیتی در کشور ایجاد شده و وزارت ارتباطات هم زحمات زیادی کشیده است؛ اما از این ظرفیت در نهایت مردم بهره‌برداری می‌کنند. باید فارغ از این اختلاف سلیقه‌ها، همه دست‌به‌دست هم بدهند تا مردم بتوانند از این امکان استفاده کنند.

 

این مشکلات و اختلاف‌نظرها در‌حال‌حاضر حل شده است؟

خوشبختانه در یک ماه گذشته خود مقام معظم رهبری در این قضیه ورود کردند و کلام آخر را گفتند. مشخصا دیگر از نظر مقررات صوت و تصویر سازمان صداوسیما مسؤول است.

 

اما ظاهرا در روند گرفتن مجوز، قوانین سخت‌گیرانه‌ای از سوی صداوسیما اعمال شده که برای شرکت‌ها مشکل ایجاد کرده است. برای مثال، این‌که مطرح شد مبالغ سنگینی با عنوان ضمانت از شرکت‌ها خواسته شده با اعتراض استارت‌آپ‌ها همراه شد.

من از این موضوع بی‌اطلاع هستم؛ چون درباره خود «به‌سیما» که یک اپراتور رسمی‌ رادیو و تلویزیون هستیم، اصلا چنین مسایلی وجود ندارد و مبالغ سنگینی هم خواسته نشده است.

تلویزیون‌های تعاملی ما به شیوه استارت‌آپی عمل کرده و با سرمایه اندک شروع می‌کنند و سریع باید به سوددهی برسند؟ یا سرمایه‌گذاران کلان و برنامه‌ریزی بلند‌مدت دارند؟

وقتی درباره استارت‌آپ صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم یک شرکت استارت‌آپی نمی‌تواند نزدیک به صد میلیارد تومان برای ایجاد زیرساخت هزینه کند و بگوید من استارت‌آپ هستم. هر شرکتی که وارد حوزه رادیو و تلویزیون می‌شود، باید زیرساخت‌های عظیمی‌ را ایجاد کند. این زیرساخت‌ها شامل همه مواردی است که صداوسیما در 60 سال مهیا کرده است؛ یعنی باید استودیو، عوامل، واحد رژی، نودال، پخش سیار، کارگردان و... را در اختیار داشته باشد. «آی‌پی‌تی‌وی»‌ها عملا مجبورند بیشتر از خود صداوسیما سرمایه‌گذاری کنند؛ چون باید تجهیزات پخش روی آی‌پی را تأمین کنند که این مستلزم سرمایه‌گذاری کلان است. تازه این اقدامات را که انجام دادند، می‌رسند به مرحله تأمین و تولید محتوا که آن‌هم هزینه‌های بسیار سنگینی دارد؛ یعنی هرکس که وارد این حوزه می‌شود، از روز اول می‌دانسته که وارد چه حوزه‌ای شده است، چقدر سرمایه‌گذاری نیاز دارد و چقدر زمان می‌برد تا اصل سرمایه در صورت استقبال مردم برگردد؛ چون یک شبکه رادیو‌یی و تلویزیونی وقتی موفق است که مردم آن را ببینند و وقتی قرار است مردم رایگان از این خدمات استفاده کنند، برای بازگشت به سرمایه از مسیر تبلیغات و اسپانسر نیاز به زمان است؛ یعنی این‌ها هیچ‌کدام کارهای استارت‌آپی از جنس مثلا دیجی‌کالا یا اسنپ نیستند. از روز اول همه ما می‌دانستیم در چه حوزه‌ای می‌خواهیم کار کنیم.

 

بنابراین شما معتقدید هیچ‌کدام از «آی‌پی‌تی‌وی»‌های ما استارت‌آپ نیستند؟

خیر؛ این‌ها هیچ‌کدام استارت‌آپ نیستند. زمانی استارت‌آپ داریم که برای مثال، من ایده‌ای داشته باشم و بر اساس آن، چند نفر را دورهم جمع کنم و فعالیت کنیم؛ اما فعالیت «آی‌پی‌تی‌وی»‌‌ها ماهیت متفاوتی دارد. بر اساس مجوزی که به سازمان صداوسیما داده شده است، این سازمان می‌تواند تعدادی همکار در خارج از خود سازمان به کار بگیرد؛ مجموعه‌هایی که توان فنی برای ورود به عرصه را داشته باشند و به شرط داشتن سرمایه لازم و علم، با سازمان همکاری کنند. از ابتدا هم همه حدود و ثغور گفته شده بوده و ما «آی‌پی‌تی‌وی»‌ها بر اساس تصمیم خودمان وارد این عرصه شدیم.

 

درحال‌حاضر «به‌سیما» به چه شکل فعالیت می‌کند؟ ظاهرا سایت این تلویزیون ماه‌هاست آپدیت نشده است.

«به‌سیما» در‌حال‌حاضر روی پلتفرم روبیکا به فعالیتش ادامه می‌دهد. روبیکا یک سوپراپلیکیشن است با حجم انبوهی مخاطب و «به‌سیما» در این بستر به شکل گسترده‌ای با مخاطبانش ارتباط دارد. مجموعه ما با یک شبکه 24ساعته در زمینه آموزش که از سال 95 با حضور وزیر علوم افتتاح شده، برای توزیع عدالت آموزشی فعالیت می‌کند. علاوه بر آن، شبکه‌ی «اشاره» نیز برای عزیزان ناشنوا راه‌اندازی شده و در حوزه ورزش و سرگرمی‌ نیز فعال هستیم. همین حالا مسابقات جام جهانی به‌طور کامل پوشش داده می‌شود.

 

امروز که مخاطبان گسترده‌تری در مقایسه با گذشته دارید، چطور انتخاب می‌کنید به‌طور تخصصی در کدام حوزه‌ی تولید محتوا کنید و برای چه طیف مخاطبی هدف‌گذاری می‌کنید؟

با وجود مخاطبان میلیونی، رویکرد ما تغییری نکرده است و از همان ابتدا می‌دانستیم اگر محتوای خوب تولید کنیم و مردم بپسندند، می‌توانیم ادامه دهیم. فقط باید صبر داشته باشیم؛ به‌ویژه وقتی قرار است مخاطب به صورت رایگان از این محتوا استفاده کند و عملا نه آبونمانی در کار است و نه حتی هزینه استفاده از اینترنت به مخاطب تحمیل می‌شود. رویکرد ما دقیقا مثل خود سازمان صداوسیماست که محتوا به صورت رایگان در اختیار مخاطب قرار بگیرد، تا زمانی که به مرحله تبلیغات و جذب اسپانسر برسد.

پیشنهاد پیشران توسعه به شما : گزارش تصویری گفت و گو پیشران توسعه با نصرالله جهانگرد