در جام جهاني روسيه از چه تکنولوژي‌هايي استفاده مي‌شود
قانون مور؛ گسترش تکنولوژي در فوتبال

بر اساس نظريه گوردون مور، يکي از مؤسسان شرکت اينتل که بعدها به نام قانون مور نيز شناخته شد، تعداد ترانزيستورها در هر تراشه‌ به‌طور ميانگين در هر سال دو برابر مي‌شود. از آن‌جا که تراشه‌ها يکي از عناصر اصلي صنايع الکترونيک و فناوري‌هاي نوين محسوب مي‌شوند، قانون مور به نمادي از سرعت رشد تکنولوژي تبديل شده است. هرچند برخي از دانشمندان و فعالان صنعتي معتقدند اين قانون تنها تا سال 2021 معتبر خواهد بود؛ با وجود اين، اگر صنعت خودروسازي با سرعتي مشابه قانون مور رشد کرده بود، امروز بايد ماشين‌هايي با سرعت بيش از 300 هزار مايل بر ساعت، مصرف بيش از دو ميليون مايل در گالن و قيمت کم‌تر از چهار سنت مي‌داشتيم. در اين ميان، سرعت رشد تکنولوژي‌‌هاي پيشرفته و فناوري‌هاي ارتباطي در سال‌هاي گذشته بسيار محسوس‌تر بوده است؛ به نحوي که چهار تکنولوژي راديو، دستگاه ويدئو، اينترنت و تلفن‌هاي هوشمند، در 10 سال يا کم‌تر به نيمي از منازل آمريکا راه پيدا کرده‌اند و به بخشي جدانشدني از زندگي روزمره مردم تبديل شده‌اند. ورزش و به‌ويژه فوتبال (پرطرفدارترين ورزش دنيا) نيز از اين قاعده مستثنا نبوده و از پيشرفت‌هاي تکنولوژي متأثر شده است. به بهانه شروع جام جهاني 2018 روسيه که در يک ماه برگزاري خود به‌طور ميانگين بيش از 3.5 ميليارد بيننده در جهان را به خود جذب مي‌کند، به بررسي جديدترين فناوري‌هاي استفاده‌شده در اين دوره از مسابقات مي‌پردازيم.

 

سیستم‌های الکترونیکی ثبت عملکرد و ردیابی

(Electronic Performance and Tracking System (EPTS

این سیستم‌ها که در چند سال گذشته پیشرفت‌های چشمگیری داشته و تیم‌های مختلف باشگاهی در سراسر جهان از آن‌ها استفاده کرده‌اند، شامل ابزارهایی برای ردیابی، مانیتورینگ و ثبت و ذخیره اطلاعات عملکرد بازیکنان در زمین بازی هستند.EPTS که هدف آن کمک به پیشرفت فنی و فیزیکی بازیکنان و بالا‌بردن عملکرد تیم‌هاست، به صورت مشخص موقعیت مکانی بازیکنان و توپ را ردیابی می‌کند و امکان استفاده از سایر وسایل میکروالکترومکانیک مثل شتاب‌سنج، ژیروسکوپ، قطب‌نما، سنسورهای مانیتور ضربان قلب و ابزارهای انداز‌ه‌گیری دیگر پارامترهای فیزیولوژی را فراهم می‌کند. درحال‌حاضر سه نوع سیستم EPTS طراحی و تولید شده است که هرکدام از آن‌ها مزایا و محدودیت‌هایی دارند.

 

 

سیستم‌های ردیابی مبتنی بر اپتیک

(Optical Base Camera Systems (OBCS

 

مهم‌ترین مزایای این سیستم‌ها، نیازنداشتن به نصب ابزار ثانویه از سوی بازیکنان، نرخ نمونه‌برداری بالا و امکان ردیابی توپ است؛ درعین‌حال، محدودیت‌هایی نیز در تعداد اندازه‌گیری‌ها، نیاز به تصحیح دستی در صورت مسدودشدن امکان ردیابی و همچنین زمان طولانی لازم برای نصب و راه‌اندازی دارد.

 

 

سیستم موقعیت‌یاب محلی

(Local Positioning System (LPS

 

مزایای مهم این نوع سیستم‌ها، شامل امکان ثبت تعداد زیادی پارامتر اندازه‌گیری، دقت داده‌های اندازه‌گیری‌شده در لحظه و استفاده از تکنولوژی فراباندپهن (ultra-wide band) است؛ اما نیاز به نصب به صورت ثابت روی بازیکنان، قیمت‌های بالا و زمان طولانی لازم برای نصب و راه‌اندازی از معایب اصلی آن‌ها به حساب می‌آید.

 

 

سیستم‌های ماهواره‌ای

GPS/ GNSS Global Positioning System/ Global

Navigation Satellite System

 

از مزایای اصلی سیستم‌های ماهواره‌ای، موقعیت‌یاب مانند موقعیت‌یاب‌های محلی و امکان ثبت تعداد زیادی پارامتر اندازه‌گیری است و برخلاف دو سیستم دیگر، زمان بسیار کمی برای نصب و راه‌اندازی نیاز داشته و نیازی به اپراتور برای نصب و راه‌اندازی ندارد؛ اما یکی از معایب عمده آن، اندازه نسبتا بزرگ وسیله جانبی‌ای است که باید روی بدن بازیکنان نصب شود. همچنین موقعیت مکانی محل بازی نیز باید در دید مستقیم ماهواره باشد و در کنار همه این موارد، نگرانی‌هایی نیز درباره دقت داده‌های اندازه‌گیری‌شده وجود دارد.

 

 

فدراسیون بین‌المللی فوتبال (فیفا) برای اولین‌بار امکان استفاده از سیستم‌های EPTS را برای همه تیم‌های حاضر در این دوره از مسابقات جام جهانی فراهم کرده است. به این صورت که تیم‌ها قادر خواهند بود به آنالیز و ردیابی بازیکنان با استفاده از اطلاعاتی که در حین مسابقه از سوی سیستم‌های ردیابی مبتنی بر اپتیک تولید شده‌اند، دسترسی داشته باشند. به این منظور دو دوربین مخصوص مستقر در همه ورزشگاه‌ها، تمام اطلاعات موقعیتی توپ و بازیکنان را ثبت می‌کنند. این اطلاعات همراه با فیلم بازی، در تبلت‌های از قبل تهیه‌شده در دسترس خواهد بود. یک تبلت در اختیار آنالیزور تیم مستقر در جایگاه ویژه و یک تبلت نیز در اختیار یکی از مربیان روی نیمکت گذاشته خواهد شد. آنالیزور تیم به یک نرم‌افزار آنالیز تاکتیک دسترسی دارد که امکان ترسیم خطوط مختلف روی فیلم به صورت هم‌زمان را نیز فراهم می‌کند. نمودار‌های تهیه‌شده همراه با تصویر تحلیل‌های انجام‌شده روی فیلم بازی، از طریق یک ارتباط امن رادیویی در حین بازی برای مربی ارسال می‌شوند. همچنین در کنار قابلیت مکالمه صوتی بین آنالیزور و مربی، امکان چت نیز برای مواقع مورد نیاز فراهم شده است. این سیستم برای اولین‌بار به صورت آزمایشی در سال 2017 و در فینال جام کنفدراسیون‌ها بین تیم‌های آلمان و شیلی با موفقیت آزمایش شد.

از طرف دیگر، پس از مصوبه هیأت‌مدیره اتحادیه بین‌المللی فوتبال (IFAB) و فدراسیون بین‌المللی فوتبال(FIFA) در سال 2015 مبنی بر مجازبودن استفاده از تجهیزات پوشیدنی EPTS از سوی بازیکنان به شرط مطابقت با استانداردهای تأییدشده این دو سازمان، تیم‌های ملی فوتبال در سراسر دنیا اشتیاق بیش‌تری به استفاده از این ابزارها نشان داده‌اند؛ به نحوی که از بین تیم‌های حاضر در این دوره از مسابقات جام جهانی، تیم‌های برزیل، مراکش، پرتغال، انگلیس، بلژیک، آلمان، دانمارک، لهستان و کرواسی با شرکت STATSport و تیم‌های کلمبیا، اروگوئه، سوئد و استرالیا با شرکت Catapult برای تأمین تجهیزات EPTS قرارداد همکاری امضا کرده‌اند. سایر تیم‌ها (ایران، عربستان، کره‌جنوبی، ژاپن، روسیه، مصر، نیجریه، سنگال، تونس، اسپانیا، سوئیس، ایسلند، فرانسه، صربستان، آرژانتین، پرو، پاناما، کاستاریکا و مکزیک) نیز یا از این تجهیزات استفاده نمی‌کنند یا با کمپانی دیگری همکاری می‌کنند. تیم آمریکا نیز اگرچه در این دوره از مسابقات حضور ندارد، ولی با شرکت STATSport همکاری می‌کند. تماشاگران و بینندگان تلویزیونی نیز از مزایای سیستم‌های EPTS بی‌بهره نخواهند ماند. اطلاعات به‌دست‌آمده از این سیستم‌ها، پتانسیل‌ها و قابلیت‌های فراوانی برای رسانه‌ها و طرفداران ورزش‌های مختلف تیمی ازجمله فوتبال به وجود آورده است. با استفاده از اطلاعات EPTS، پخش تلویزیونی فراتر از تماشای ساده یک مسابقه فوتبال خواهد بود؛ چراکه اطلاعات دریافتی از این ابزارها را می‌توان به صورت هم‌زمان روی گیرنده‌های تلویزیونی ارسال کرد که تجربه جدیدی را برای بینندگان به وجود خواهد آورد.

توپ‌هايي با تراشه NFC

(Near Field Communication)

شرکت آدیداس مثل همیشه تأمین‌کننده توپ مسابقات جام جهانی خواهد بود و برای اولین‌بار خلاقانه‌ترین توپ مسابقات رسمی را با نام Telstar-18 برای این دوره از مسابقات طراحی کرده است. این توپ‌ها شامل تراشه NFC (مشابه تراشه‌های نصب‌شده در کارت‌های اعتباری) هستند که امکان برقراری ارتباط با توپ با استفاده از تلفن‌های هوشمند را فراهم می‌کنند.

اولین سری از توپ‌های Telstar در سال 1970 و در جام جهانی مکزیک استفاده شدند؛ توپ‌هایی خاص با پنج‌ضلعی‌های سیاه و سفید که تبدیل به نماد فوتبال و جزئی از خاطرات بسیاری از علاقه‌مندان فوتبال شدند. علت این نام‌گذاری، به این دلیل بود که این توپ‌ها در تلویزیون‌ها سیاه و سفید آن زمان به‌راحتی تشخیص داده ‌شده و به نوعی به «ستاره تلویزیون» تعبیر می‌شدند. امسال پس از 48 سال، شرکت آدیداس با حفظ طراحی ظاهری این توپ‌ها، با قراردادن تراشه‌ای در آن‌ها، امکان برقراری ارتباط علاقه‌مندان به فوتبال با این توپ‌ها را از طریق تلفن‌های هوشمند فراهم کرده است. هرچند این اولین نمونه از توپ‌های هوشمند تولیدی آدیداس نبوده و این شرکت توپ‌های miCoach را نیز پیش از این طراحی و تولید کرده که اطلاعات بسیار مفیدی را درباره بازی، تماس‌ها و شوت‌های بازیکنان به توپ، جمع‌آوری و ذخیره می‌کند؛ اما توپ‌های جام جهانی فقط اطلاعات از پیش ذخیره‌شده‌ای را در اختیار کاربران قرار خواهد داد. پس از برقراری اولین ارتباط کاربر با توپ (با قراردادن تلفن هوشمند در فاصله تقریبا چهارسانتی‌متری توپ)، شناسه منحصربه‌فردی تولید شده و اطلاعات موجود در توپ در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. اطلاعات شخصی‌سازی‌شده و مبتنی بر محل همراه با جزییات مربوطه، برای هر توپ متفاوت بوده و کاربر می‌تواند اطلاعات و چالش‌های سرگرم‌کننده مختلفی را هم‌زمان با برگزاری مسابقات با این توپ‌ها انجام دهد. از این توپ برای اولین‌بار در مسابقه نیمه‌نهایی جام باشگاه‌های جهان بین دو تیم الجزیره و رئال‌مادرید استفاده شد. جالب است بدانید این توپ‌ها در شرکت Forward Sports و در کشور پاکستان تولید می‌شوند.

 

 

واقعيت مجازي

(Virtual Reality (VR

همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، واقعیت مجازی به جام جهانی فوتبال هم راه پیدا کرده است. هرچند این تکنولوژی هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد؛ اما تجربه آن در جذاب‌ترین تورنمنت ورزشی جهان، خالی از لطف نخواهد بود. شرکت Telemundo اعلام کرده اپلیکیشن واقعیت مجازی خود را همراه پخش زنده مسابقات به زبان اسپانیایی در جام جهانی 2018 روسیه ارایه خواهد کرد. این اپلیکیشن امکان تماشای بازی‌ها را به صورت زنده برای طرفداران فراهم می‌کند؛ به نحوی که آن‌ها احساس می‌کنند در استادیوم محل برگزاری مسابقات حضور دارند. استفاده‌کنندگان از این نرم‌افزار و هدست مخصوص VR، قادر به دیدن مسابقات به صورت 360درجه کوتاه‌شده، 180 درجه کامل یا کلیپ‌های چندزاویه‌ای زنده خواهند بود.

هرچند سرعت پیشرفت و استفاده از تکنولوژی‌های نوین در ورزش و به‌خصوص فوتبال بسیار کم‌تر از قانون مور یا حتی پایین‌تر از نرخ رشد فناوری‌های پیشرفته صنعتی بوده است؛ اما بر اساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده، درآمد حاصل از فروش تجهیزات مانیتورینگ فعالیت‌های بدنی در رشته‌های مختلف ورزشی و تناسب اندام از سال 2014 تا 2019، یک میلیارد دلار افزایش خواهد داشت که همین امر نشان‌دهنده آغاز یک حرکت گسترده در استفاده از ابزارهای مدرن در ورزش است. شاید در جام‌های جهانی بعدی دیگر نیازی به سفر به کشور میزبان مسابقات نیز نباشد و علاقه‌مندان بتوانند مسابقات را به صورت زنده در ورزشگاه‌های شهرهای خود به صورت سه‌بعدی تماشا کنند.

پیشنهاد پیشران توسعه به شما : تکنولوژی‌هایی که می‌توانند در آینده فوتبال را تغییر دهند